Diep in de zee

Voor de kust van Noord-Holland ligt een verborgen wereld vol scheepswrakken en bijzondere vondsten. Onderwaterarcheologen ontrafelen deze geschiedenis. Dat is belangrijk, want veel wrakken verdwijnen langzaam door het wegspoelen van de bodem. In Huis van Hilde is tot 1 juli 2027 de tentoonstelling Schip vol raadsels te zien, met nieuwe inzichten en unieke vondsten uit het Palmhoutwrak. Hoe goed ken jij de onderwaterarcheologie? Neem een diepe duik in het verleden, test je kennis en win 2 kaartjes voor de tentoonstelling!

De provincie is niet de enige die het moeilijk vindt helder te communiceren. Veel overheidsinstellingen kampen met moeilijke taal in teksten. Zo deed de Nationale ombudsman in 2017 onderzoek naar MijnOverheid. De belangrijkste conclusie is dat het ministerie van Binnenlandse Zaken de gebruiker meer centraal moet stellen.

Paskaart van de Zuiderzee door Johannes van Keulen, gemaakt rond 1680. De afbeelding komt uit de beeldcollectie van Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland.

Vraag 1

Rondom welke plek vergingen de meeste schepen die in Noord-Holland gevonden zijn?

A. Texel B. Den Helder C. Medemblik D. Wieringen

Antwoord

Vraag 2

Uit welke periode komen de meeste scheepswrakken die gevonden zijn in Noord-Holland?

A. 16e eeuw

B. 17e eeuw

C. 18e eeuw

D. 19e eeuw

Antwoord
Detail van de maquette van de Rede van Texel, gemaakt door Artitec. De afbeelding komt uit de beeldcollectie van Museum Kaap Skil.
De werkplek van de onderzoeker. Op een tafel staat onder meer een camera, een stuk drijfhout, een logboek en een laptop met daarop onderwaterbeelden. De foto is van Museum Kaap Skil.

Vraag 3

Wat is dendrochronologie?

A. Datering van schepen op basis van koolstof.

B. Datering van schepen op basis van jaarringen.

C. Datering van schepen op basis van plantenonderzoek.

D. De Waddenprovincies Noord-Holland, Friesland en Groningen, samen met een coalitie van natuurorganisaties

Antwoord

Vraag 4

Wat is stratigrafie?

A. Datering van schepen aan de hand van objecten aan boord.

B. Datering van het schip aan de hand van de ligging van het wrak.

C. Datering aan de hand van scheepsbouw en constructiekenmerken.

D. Datering aan de hand van historische bronnen.

Antwoord
Een olieverfschilderij van Abraham Storck, het fregat Pieter en Paul op het IJ (ca. 1698–1700). De foto komt van het Amsterdam Museum en Wikimedia Commons.
Een messing ruimnaald of kardoesprikker uit het scheepswrak Burgzand. De foto komt van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Wikimedia Commons.

Vraag 5

Op de afbeelding is een kardoesprikker te zien. Waarvoor werd dit voorwerp gebruikt?

A. Om vuil op het schip te prikken.

B. Om de lichamen van overleden bemanningsleden te onderzoeken.

C. Om de kanonnen gereed te maken.

D. Om het vuur in de keuken op te stoken voor maaltijden.

Antwoord

Vraag 6

Door welke specifieke combinatie van omstandigheden bleef de zijden jurk uit het gezonken 17e-eeuwse 'Palmhoutwrak’ eeuwenlang goed bewaard onder water?

A. De jurk zat in een kist die was volgegoten met pek, waardoor het zeewater er niet bij kon komen.

B. De kisten met kleding raakten bedolven onder een dikke laag zand, waardoor een zuurstofvrije omgeving ontstond.

C. Het koude, zoute water en zeewier zorgden samen voor een chemische bevriezing van de zijde.

D. De jurk was vacuüm verpakt in lagen van varkensleer en dierlijk vet.

Antwoord
Illustratie van de jurk uit het Palmhoutwrak. De gele jurk is getekend op een donkerblauwe achtergrond. De illustratie is gemaakt door Remko Heemskerk.

Prijsvraag

Waarom wordt het restant van het schip, waar onder andere de zijden jurk is gevonden, het Palmhoutwrak genoemd?

Vorige pagina

Deel op social media

Aanmelden magazine
Volgende pagina